actueel
missie
organisatie
terecht
cmw penning
vernindingen
archief
contact
 

Overzicht actueel

Niqaab of naveltruitje

“Het werd … dus niet de titanenstrijd tussen de nikabs en de naveltruitjes” zo concludeerde dagblad het Parool over het door de Liga voor de Rechten van de Mens op maandag 13 maart in Studio 80 georganiseerde debat over de (keuze)vrijheid van de vrouw onder de titel: niqaab of naveltruitje.

Maar in plaats daarvan ging het debat over de hoofddoek en de minirok. “Het bekt wat minder lekker … maar het debat wordt er wel interessanter van”, aldus het Parool

Vier vrouwen gingen met elkaar en met het publiek in debat over de vraag of het dragen van hoofddoek en niqaab enerzijds en naveltrui en string anderzijds symbolen zijn van onderdrukking. Vragen die aan de orde kwamen: Is er sprake van onderdrukking of juist van ultieme vrijheid? Is er een verschil tussen de niqaab en het naveltruitje? Wat zijn de mechanismen die aan de keuzes van de vrouwen ten grondslag liggen?

Aanleiding voor het debat is de toenemende discussie over de hoofddoek, burqa en niqaab. Veel vrouwen die een dergelijk gezichtsverhullend kledingstuk c.q. religieus symbool dragen, zien het als een eigen keuze en daarmee een vorm van vrijheid. Anderen zien er juist een vorm van onderdrukking in. Daarnaast wordt door sommigen aangevoerd dat schaarse kleding, zoals het dragen van een naveltruitje, ook kan worden gezien als onderdrukking. Meisjes zouden zich zo kleden om aan de druk te voldoen die uitgaat van reclame en media; ze dienen er nu eenmaal sexy uit te zien. Andere vrouwen zien het juist als een teken van vrijheid om op die manier expressie te kunnen geven aan hun vrouwelijkheid.

Een eenduidige conclusie over de uitkomst van het debat kan niet worden getrokken. Maar verschillende invalshoeken kwamen wel aan bod.

Uit wetenschappelijke hoek werd door dr. Alkeline van Lenning, docent Faculteit Sociale Wetenschappen aan de Universiteit van Tilburg benadrukt dat het bij zowel niqaab als naveltrui gaat om symbolen van de sexualiteit van de vrouw. “Het gaat om de blik van de ander en als reactie hierop moet een vrouw zich verhullen of juist tonen. Bij beide gaat het om uitoefenen van macht via sexualiteit, maar overigens niet persé om gelijke mate van macht”.

Dr. Karen Vintges, universitair docent Sociale en Politieke Filosofie aan de Universiteit van Amsterdam legde minder de nadruk op onderdrukking, maar benadrukte dat het voor beide kledingstukken veelal om een ‘geuzenstrategie’ gaat waarbij de vrouw een bewuste keuze maakt.

Nahed Selim, tolk/vertaalster en columniste in landelijke dagbladen en schrijfster is van mening dat de vergelijking tussen niqaab en naveltruitje absurd is. Het dragen van het naveltruitje is in haar ogen een modegril; kiezen is mogelijk. Bij de hoofddoek daarentegen gaat het om een morele en religieuze verplichting. “De hoofddoek is eigenlijk een onderdeel van een heel pakket van orthodox islamitische zeden die uitgaan van de minderwaardigheid van de vrouw tegenover de man.” Daarnaast wijst ze op de uitwassen die hiervan het gevolg zijn in bepaalde delen van de grote steden in Nederland waar veel moslims wonen. “Daar heerst een cultuur waar men alleen respect heeft voor vrouwen die zich zoveel mogelijk bedekken. Vrouwen die zich daar niet aan houden, of ze nu gelovig zijn of niet, verdienen geen respect. Dat betekent dat men vrouwen die schaars gekleed lopen mag lastig vallen, zoals zo vaak gebeurt.”

Ceylan Pektas-Weber, voorzitter Stichting Nederlandse moslimvrouwen Al Nisa, en schrijfster van het onlangs gepubliceerde boek, Emancipatie achter de dijken, benadrukt daarentegen de emancipatie die onder moslima’s aan de gang is in Nederland. Ze verklaart dat ze en veel andere moslima’s de hoofddoek niet dragen omdat het haar wordt opgelegd. “De beslissing van de vrouw is bepalend. Zij moet bepalen of het vrij is.” In haar ogen is er wel een verschil tussen de hoofddoek in Nederland en in moslimlanden.”In Nederland is de man en vrouw gelijk. In andere landen is dit niet zo. In het Midden-Oosten is de hoofddoek wel een symbool van onderdrukking”. En wat haar eigen keuze betreft: “Ik draag de hoofddoek uit eerbied voor God, maar ik ben niet dogmatisch, ik zet hem zo af”. Ze voegt er aan toe: “Met mijn hoofddoek op strijd ik tegen het vooroordeel dat de hoofddoek er is om mannen in toom te houden.”

De avond was in handen van gespreksleider Martin Bons, freelance journalist voor de NOS en HP/De Tijd en docent aan de School voor Journalistiek in Zwolle.

De Liga voor de Rechten van de Mens streeft ernaar regelmatig nieuwe debatten te organiseren over mensenrechten kwesties over actuele ontwikkelingen in Nederland.

 


top page